NIEUWS- EN AD-
VERTENIIEBLAD.
1876.
Vijftiende Jaargang.
No, 39.
I
BUITENLAND.
BINNENLAND.
DONDERDAG 28 September,
i
1
ABONNEMENTSPRIJS: 80 Cents per 3 maanden.
Franco per post 95 Cents.
I
t
k
ADVERTENTIEPRIJS: 50 Cis. van 1—7 regels. Vervol
gens 10 Cent per regel. Overigens naar plaatsruimte.
HHD tlIllliV
motsten haast en vermeerderde
i waren oproerig en versclieidenen hunner
morden tegen het commissariaat, dat op gebrekkige
■ganiseerd was. President Burgers gaf
ikingen te bouwen een te Staal-Poort
te Magali en bood den manschappen die
Doch velen weigerden
te werken en anderen deserteerden. Een officier
nog niet verminderd de
i, dat, zoo er niet spoedig
hij het dan alleen zal doen. En wordt
Onder het opschrift: »Regt voor allenvindt
men in ’t Ulrechtsch Dagblad het volgende inge
zonden artikel:
«Onzen roomsch-katholieken landgenoolen wordt
dikwerf aangewreven dat zij de leus «regt voor
allen” slechts in hun vaan voeren, waar zij daar
mede winst kunnen doen of verre in de minder
heid zijn.
«Zoo deze blaam ongegrond is, gelijk door hen
wordt beweerd zullen zij zeker gaarne de gele
genheid aangrijpen, om dit openlijken op afdoende
wijze te toonen.
Die gelegenheid bestaat, maar schijnt hunne
aandacht te ontgaan ik reken het mij daarom
tot een christen- en broederpligt ze hun te wijzen.
«Roomsch-katholieken in Nederland, priesters en
in persoon onderzoek daarnaar gedaan en hij wil
ja de feiten wel wat verzachten maar kan niet
ontkennen, dat het vroeger door den correspondent
van de Daily News medegedeelde, op waarheid be
rust. Zijn verslag, in de London Gazette opgeno
men, is wel in staat om de reeds opgewekte geest
drift der Engelschen aan te wakkeren. Hij ver
klaart dat de moordtooneelen te Batak alles in
ijselijkheid overtroffen wat er van gemeld is; al
leen daar werden 5000 menschen gedood. Hij schat
het aantal vermoorde Turken op 200, dat der ver
moorde christenen op ongeveer 12,000 en het
aantal geheel of deels verbrande bulgaarsche dor
pen op 51 en dat der turksche en gemengde op
7. De verhalen van wagens vol afgesneden hoofden
en der 40 verbrande meisjes houdt Baring voor
sprookjes en de folteringen acht hij niet bewezen,
ofschoon hij erkent, dat de gevangenen erg mis
handeld zijn.
Op de talrijke en talrijk bezochte volksbijeen-
komsten in Engeland wordt krachtig aangedrongen
op het tot stand brengen van een radicale hervor
ming in den turkschen staat; daartoe wil het volk,
dat inzonderheid ook de engelsche regering zal
medewerken. Maar die regering is niet zoo onstui
mig en verdedigt hare kalme liouding door er op
te wijzendat toegeven aan den volkswil een
europesche oorlog zou veroorzaken. Zij werpt de
beschuldiging, als zou zij geen krachtiger houding
hebben aangenomen om de Russen te dwarsboomen,
van zich en verzekert, dat zij met alle mogendhe
den overeenstemde omtrent de houding, die tegen
over den toestand in Turkije moest worden aan
genomen en ook heden het wezenlijke belang
zoowel van de oorlogvoerende partijen als van
Europa wil bevorderen.
Bij de Russen schijnt de lust om met de Turken
gevoelig af te rekenen nog niet verminderd de
czaar moet gezegd hebben, dat, zoo er niet spoedig
door de gezamenlijke mogendheden orde wordt
gesteld hij het dan alleen zal doen. En wordt
werkelijk die affaire aan hem alleen overgelaten
dan zullen de vredes-onderhandelingen nog wel
wat uitgesteld moeten worden. Te verwachten is
het evenwel nietdat de heeren van hem alleen
die moeite zullen vergen en de taal, die men van
den sultan verneemtdoet bovendien vermoeden
dat niet alle hoop op beterschap behoeft te wor
den opgegeven.
5
heeft hij er tegen geprotesteerd. Maarwijl de
taal van regt en billijkheid in Frankrijk geen ge
hoor vindt, heeft hij eindelijk gezwegen.
De turksche regering denkt er nu aan vrede te
maken. Dat zal evenwel niet zoo heelemaal aan
die regering alleen worden overgelaten en’t is nog
niet té zeggen wat er al nooodig zal zijn om de
verschillende partijen en hen die in de eene of
andere partij belang stellen te bevredigen. In
Engeland heeft men’ter nog altijd druk mee. Men
weet daar nu zeker, dat de Turken gemoord heb
ben. De britsche regerings commissaris Baring heeft
Komt men in Spanje openlijk voor zijn onver
draagzaamheid uit, in Frankrijk, het land der
beschavingwordt ze niet zoo luide verkondigd,
maar toch ook al gehuldigd. Een jongelingdie
ter verkrijging van een der beurzen aan de nor
maalschool te Montpelliereen uitstekend examen
had afgelegd, werd voorbij gegaan, omdat hij pro
testant was. Een katholiek, die na hem de meeste
punten had behaald, kreeg de toelage. De prefect
had dit tegen den uitdrukkelijken wil van den
gewestelijken raad gedaan en verontschuldigde
zich door te zeggen dat een beurs voor een pro
testant van geen nut was, aangezien hij toch nooit
tot onderwijzer zou worden benoemd. De dagbla
den van het departement verweten toen den pre
dikant van Montpellier, den heer Corbière, dat hij,
als lid van den raad van toezigt, niet geprotes
teerd had. De predikant heeft hierop geantwoord,
dat hetgeen dit jaar in het departement gebeurd
is, volstrekt geen nieuwigheid is. Sedert 25 jaren
komen soortgelijke gevallen voor en herbaaldelijk
Niet minder dan door de troebelen in Turkije
én de vorstendommen wordt de aandacht getrok
ken door de gebeurtenissen in de transvaalsche
republiek, vooral nu president Burgers in ’tnaauw
wordt gedreven. Den 2 Augustus rukte de presi
dent met 2000 blanken 900 Mapochs en voor
zien van geschut op den vijand los. De aanval
begon des middernaehts de troepen van den pre
sident waren in twee koionnes verdeeld. De ooste
lijke kolonne onder Joubert en van der Venter
hield zich goed, beklom de bergen en bleef in het
vuur met een verlies van twee blanken. De ver
liezen der zwarten worden niet opgegeven. De
regtervleugel onder Pretorius en Smith bij wie
zich de Mapoch-Kaffers bevonden, hield zich slecht.
Al hun officieren hebben sedert voor den krijgs
raad leregt gestaan en zijn wegens pligtverzuim
tot geldboeten veroordeeld. Het grootste gedeelte
van hen die den regtervleugel uitmaakten was
er niet op gesteld met den vijand handgemeen te
worden en het aan een veertigtal manschappen
den aanval over. Toen deze veertig echter bemerk
ten, dat zij niet werden gesteund, trokken zij zich
terug hetzelfde deed de oostelijke divisie. De
terugtogt geschiedde, ofschoon die niet verhinderd
werd met den grootsten haast en ven J~
de reeds vroeger bestaande demoralisatie,
schappen waren oproerig
wijze georganiseerd was.
last versterkingen t_
«n een te Magali en bood den manschappen die
blijven wilden, land aan. Doch velen weigerden
te werken en anderen deserteerden. Een officier
marcheerde met 500 man, die aan het werk gezet
waren naar Lijdenburg af, dat door een aanval
bedreigd werd.
Het ziet er dus niet vrolijk uit voor de Trans
valere. Volgens den correspondent van den Times
te Kaapstad verkeerde president Burgers in groote
verlegenheid en was hij door de meesten zijner
manschappen verlaten. De republiek is gedesorga
niseerd. De officieren hebben over twee maand
geen salaris ontvangen en hooggeplaatste beambten
achtten het nuttig, dat britsche tusschenkomst
werd ingeroepen. Algemeen gelooft men dat, in
bet belang van geheel Zuid-AI'rika, de britsche re
gering zoo spoedig mogelijk den oorlog moet doen
ophouden wijl er in langen tijd geen vqoruitzigt
isdat de transvaalsche regering de inlanders
zon kunnen verslaan. Lord Carnaron heeft den
president zijne afkeuring van den oorlog te ver
staan gegeven en hem aangeboden te bemiddelen.
Zelfs was er sprake om Engeland te vragen het
land over te nemen.
’t Is een treffer voor de luidie onlangs uit
ons land den president volgden, zoo kennis te ma
ken met een Kafferoorlog; hierop hebben ze zeker
niet gerekend.
In Zwitserland durft men handelen en spreken
volgens de inspraak van ’t geweten en naar over
tuiging.
Den 18 September is te Rheinfeld in de colle
giale kerk de wijding geschied van den nieuwen
nationaal-katholieken (bisschop Herzog. De plegtig-
heid werd verrigt door Reinkensbisschep van
Bonn. Vele aanzienlijke personen waren tegen
woordig.
Vóór zijne wijding had de bisschop, in een her
derlijken brief, uit de geschiedenis der katholieke
kerk bewezen, dat hij volkomen regtmatig geko
zen is. Vroeger toch werden de bisschoppen door
vrije keus der priesters en gemeenten aangesteld
zonder dat bekrachtiging van den bisschop van
Rome gevraagd werd. Eerst later was de vrije
kerkelijke gemeenschap tengevolge van de heersch-
en hebzucht der pausen in een despotisme verkeerd,
dat in de verkondiging der onfeilbaarheid en in
de uitvaardiging van'den syllabus zijn toppunt
bereikte. Het zou eene zonde tegen den heiligen
geest, den geest der waarheid en geregtigheid zijn,
indien men tegen beter weten de dwalingen der
tegenwoordige roomsch-katholieke kerk verdedigde
en hare blijkbare onwaarheden als waarheden wilde
aanprijzen. Tot de katholieke priesters die nog
wel niet formeel met Rome gebroken hebben, maar
de vrijheid van eigen overtuiging, van eergevoel man
haftigheid en vaderlandsliefde hebben behouden, zegt
de bisschop: «wee uwerindien gij zwak genoeg
zijt om niet te prediken wat uw verstand en uw
geweten u ingeeft. Gij zult verachtelijk vertreden
worden en gij verdient dan uw lot. Wij hebben
u niet noodig, maar wij smeeken en bezweren u:
Hebt medelijden met het volk!”
Tot zijne geloofsgenooten zegt de bisschop aan
het slot van zijn schrijven: «Wij willen kalm en
standvastig onzen pligtdoen, onbekommerd of het
ons vergund is groote of slechts kleine uitkomsten
van onzen arbeid te zien. Laat ons maar goede
arbeiders zijndie geen zweeldroppelen noch tra
nen ontzien! Wie met tranen zaaijen, zullen met
gejuich maaijen.”
De bisschop beroept zich op de geschiedenis en
deze is bereid inlichting te geven allen die er
haar om vragen. Waarom toch gaan er bij haar
niet meer ter school?
Die gelegenheid bestaat
tot een christen- en broederpligt
«Roomsch-katholieken in Nede
