Stadsburgerweeshuis EFKES PYPSKOFT Hi^Wl i W RS ip '’O 7/ II Gewijzigde omstandigheden. Stadsbur. reglement va&t- 137,300.—, S - :s Denken en doen IJSWEGEN CENTRALE (wordt vervolgd) Zoals u kunt lezen in het Raads verslag december nl. niet de gehele toelich. gevoegd. Geschiedenis van het gerweeshuis len dit ook zullen doen. De vraag rijst, wat voor zin en betekenis dit As it iis wetter strj emmet En ’t is sterk yn feart en grêft En dat kin soms sa marbarre As it mei de winter treft kinderen, ƒ206,000,— voor ver. 1750,— 1964) 119,000,— 90,000,— HUNIA’s DRUKKERIJ VOOR AT UW DRUKWERK Telefoon 05151.466 VERKIEZING NOTABELEN WORKUM. Op de gemeenteavond van de Ned Herv. Kerk werden her kozen als notabelen de heren J. Klijnstra en J. Jaarsma; verder wer den gekozen de heren H. Vinke, J. Koopen Jr. D van der Meer en W. Tijsma. In Princes Street te Edinburgh staat aan de oever van de rivier de ze reusachtige Kerstboom, die de omgeving sprookjesachtig verlicht door honderden kaarsen. Dan moat de liswegen Sintrale Ek sa it faek om jild net kin, Der op üt! hja gean yn aksje As it kin? Né it moat, de banen skjin! Dêrom komme nou de kaertsjes Wer by jimme duorren lans. Lit se by de duorren roppe: It giet bést, wy forkaepje gans. Kom üs op ’e helt tomjitte Foar lyts en great, foar allegear. len kear keapje, as wy komme. En jim sjogge üs net wer. Sa komme, en sa freegje wy Stypje üs hjir yn, en wurkje mei. BEZINNING Het is een goede gewoonte zich zo nu en dan eens te bezinnen op wat achter ons ligt. Het einde van het jaar leent zich hiervoor bij uit- te voegen. De boer van vandaag stek en het staat wel vast, dat ve- zal dit onder ogen moeten zien om boer te zijn voor morgen. H.V. 9—16 9—16 9—12 8— 8 8— 8 9— 8 8— 6 8— 6 9— 6 9— 0 L .ti WH RIJS. Vrijdagavond 18 dec. vond bovengenoemde voorlichtingsavond plaats in hotel Jans te Rijs. Zij was minder goed bezocht dan we wel gewend waren Leiding had voorzitter N. de Vries, als spreker was aanwezig de Weled. Gestrenge heer Ir. J. Benus van het Instituut v/d Pluimveeteelt ,Het Spelderholt’ te Beekbergen. Onderwerp Legkip pen in verduisterde hokken.’ Na een zeer kort openingswoord tevens welkom aan de leden en bij- I. Kuipers Pzn, Drylts bemesting worden gegeven, moet de veestalling worden uitgebreid en hoe is dit alles te financieren Een andere vraag: hoe kom ik met dit meerdere werk klaar. Moet ik ster ker mechaniseren, moet het loon bedrijf meer worden ingeschakeld. Kan het ook in een of andere vorm van samenwerking met collega- boe ren en wat zijn dan de gevolgen. Meerdere vragen zijn hieraan toe te voegen. De boer van heeft. Immers er is aan wat voorbij is niets meer toe of af te doen. Is het geen oude koeien uit de sloot halen? Achterom zien heeft wel degelijk zin als het gebruikt wordt voor de toekomst, namelijk om er van te leren. VOLLEYBAL WORKUM. De Workumer dames hebben de eerste helft van de com petitie gehad en het resultaat is wel zo goed dat ze met de ploeg van D.V.C als eerste geklasseerd staan, met slechts 1 verloren wedstrijd. Zaterdag jl. speelden ze dan thuis en wel tegen Helios uit Leeuwarden Dat dit een enerverende strijd zou worden was wel te voorspellen, daar bij winst van Helios deze bei de ploegen gelijk op de ranglijst zou den staan. Onze dames drukten direct het stempel op de strijd door de leiding te nemen met 152 en hoewel de inzinking niet veel langer had moe ten duren, kwamen ze juist op tijd terug om een verdiende 30 over winning te behalen De competitiestand is per 19 de cember: DVC SVW Helios Oudehaske Set Up RKVC Griffioen Postale PZH Be Quick Hoe was het 1964 zal voor het veehouderijbe drijf te boek staan als een goed jaar. Er kwam op tijd regen en warmte. Er is veel gras gegroeid en de kwaliteit van de gewonnen pro- dukten was goed. De melkgift van het melkvee was bevredigend en de prijzen van de af te zetten pro- dukten redelijk. Ogen.schijnlijk dus alles naar wens en zou bijgetekend Toen in 1655 het stadsbestuur van Workum het Stadsburgerweeshuis stichtte, ontstond daarmee wel ’n geheel nieuwe instelling, maar bouwde men tegelijk voort op een geschiedenis, die tot in de middel eeuwen terugreikte. STAVEREN. Uitgaande van de vier kerken; Hervormde. Gerefor meerde; Baptisten en Doopsgezin de gemeenten en in samenwerking met bestuur van de bejaardensoos te Staveren, is donderdagmiddag ’n Kerstrftiddag gehouden voor alle plaatselijke bejaarden in het met dennegroen en brandende kaarsjes versierde hervormd lokaal De lei ding beruste bij ds Blenkêrs en ds Schoneveld. Ds Blenkers opende ’t samenzijn door gebed en schriftle. zing. Hierna werd een declamatori- um verzorgd door mevrouw Blen kers, toegepast met lichtbeelden en waarbij twee bejaarde mannen in. vielen, die ieder een gedeelte la zen uit het Lucas Evangelie. Ver der werd medewerking verleend door het Vrouwenkoor onder lei. ding van mejuffrouw A. Smits. Vervolgens vertelde ds Schone veld een verhaal met aanduiding door dia’s Tijdens de pauze werd ruime traktatie verstrekt. Tenslot te dankte ds. Schoneveld allen die mee hadden geholpen en sloot de bijeenkomst met gebed. Een zestig bejaarden waren op. gekomen en gingen voldaan huis waarts. Veel bewoners van deze stad ko men op soortgelijke plaatsen bijeen om in avond, als de kaarsen bran den, gezamenlijk Kerstliederen te zingen. VOORLICHTINGSVERG. van de Bedrijfsvereniging voor Pluimveehouders in de Zuidwesthoek van Friesland IJSCLUB STAVEREN In de goed bezochte vergadering van de ijsclub .Eensgezindheid’ te Staveren, werden in het bestuur herkozen de heren J. Folkertsma en A. Beima Besloten werd om niet meer een rijderij te houden van schoolkinderen, doch alleen kinde ren van de leden. De kas was van zelfsprekend goed voorzien van wege het legaat destijds ontvangen van wijlen mejuffrouw Strikwerda. PROVINCIALE SUBSIDIES VOOR HET JAAR 1965 Onder de verschillende sub sidies door de Provincie Friesland toegezegd voor het begrotingsjaar 1965, een totaal bedrag vormende van 4,142,018,troffen wij ook aan ’n bedrag van 3500,voor de Hidde Nijland Stichting te Hinde, loopen en 9600,voor de Marre. krite Voor 1964 waren deze be dragen respectievelijk 1000,en 4800.zodat deze beide instan ties een flinke verhoging krijgen. Het totaal bedrag aan subsidie in 1959 nog ƒ2,493,559,— in 1964 was dit gestegen tot ƒ3,552,753— zodat over 1965 weer een flinke stij ging valt waar te nemen. Aan de fryske Akademie werd over 1964 toegekend voor 1965 149,800,—. De bijdragen aan verschillende Culturele instellingen of verenigin gen werden over het algemeen even eens verhoogd o.a. amateur, toneel ver veel Ge a en toneelscholen, muziekscholen, houdingsgewijs o.i. niet ƒ7500 (was ƒ6000) Fryske 37,500,25000,Leeszalen Bibliotheekwezen werden sterk ver hoogd nl. van 8500,tot 128.500 Naast de Geestelijke Gezondheids zorg, waarvan bovenstaande blijk geeft (wij zouden ook ten bewijze nog kunnen aanvoeren de bedra gen voor de kultuurried 53.000 (33,500) Studiefonds van 27.000 naar 48,00,en andere) blijken de provinciale overheden ook een open oog te bezitten voor de licha melijke volksgezondheid. Deze komt naar voren in de subsidies Groene- en Wit Gele Kruis resp. 110,000,en (85,000,— en 1500,— in Maatschappelijk werk Raad Volksgezondheid (60,000) Uitzending zwakke Psychiatrische Dienst (verin 31,000,De recreatiebe. langen kregen een flinke verhoging van 75,000,voor 1965 (1964 15,000,—) Uit bovengenoemde cijfers valt gemakkelijk te constateren dat tal van instellingen en/of organen zon der deze subsidies zwaar werden ge handicapt. Ook het vreemdelingen verkeer mag daaronder worden ge rekend, de prov. VVV krijgt voor 1965 90.000,— (was ƒ30.000). Al met al leerzame cijfers! Het is met het weten van deze feiten echter niet klaar. Deze we tenschap zullen we moeten gaan toepassen. Op dit punt dreigt het nogal eens vast te lopen. Immers dit kost veel moeite en inspanning Het vraagt veel kennis en wils kracht en er moet vaak lang over worden nagedacht. De bereidheid moet er zijn om nieuwe dingen in het bedrijf in te voeren en oude vertrouwde dingen overboord te zetten, wat vaak niet gemakkelijk is Toch zal dit moeten wil het be drijf levensvatbaar blijven Daar, bij komen veel vragen op ons af. Enkele ervan zijn: hoe kan de doorgaande kostenstijging het beste worden opgevangen; moet daarbij de produktie (meer vee) worden uitgebreid, zo ja, wat zijn daarvan de gevolgen. Wat moet er meer aan kunnen worden voor 1965 onder de- van Gedeputeerde Staten, zelfde omstandigheden. Toch zijn er wel een paar andere kanten aan deze zaak De kostenstijging heeft zich in 1964 verder doorgezet. De afvloeiing van arbeidskrachten uit de landbouw is nog niet tot stil stand gekomen. Er moet steeds meei- geld in het bedrijf worden ge stoken om dit gaande te houden Moderniseringen kunnen niet uit blijven wil het boerenbedrijf aan trekkelijk blijven voor hen, die er nu en in de toekomst in zullen moeten werken. van j.l week was het 14 voor onze gemeente een historische dag. De Raad nam toen nl. twee zeer belangrijke besluiten ten eerste over het stadsburger, weeshuis en ten tweede over het Burgerlijk Armbestuur en Wy- mertshof. Het zal u uit het raadsverslag wel niet geheel duidelijk ge worden zijn, wat de bedoeling en de gevolgen van deze raadsbesluiten zijn. In het bestek van het verslag kon den we ting opnemen, die B. en W. bij deze ontwerp besluiten heeft Het ligt in de bedoeling dat we in een reeks artikelen over Stads burgerweeshuis en Armenwezen het belangrijkste uit deze uitvoe rige toelichting van B. en W. in ons blad publiceren. zonder welkom aan de Spreker, men was bij een excursie naar Beekbergen daar zeer gastvrij ont vangen en zo stelde de voorzitter werd al spoedig het woord gegeven aan deze spreker, die zich al spoe dig ontpopte als zeer vlot spreker en evenzo zeer ter zake kundig. Hetgeen hij in een vrij uitvoerig betoog over dit onderwerp wist te vertellen was uitermate leerzaam maar ook interessant. Uitgaande van de beschouwing dat de hoenders oorspronkelijk stammen uit de tropen, uit de oer wouden o.a. van Sumatra waar zij dus leven onder de verdeling van dag en nacht in twee gelijke delen, werd ook het schema dat op gra fieken weergegeven was t.a.v. de verdeling van het daglicht hier te lande over het gehele jaar in een kromme lijn aangegeven. En op een schoolbord dan aangeetoond hoe zeer men dit bij het houden en op- fokken van kippen in verduisterde hokken het bijregelen van kunst- verlichting dient in +e stellen. Daar na in ’t tweede deel van deze be langrijke reden werd in gelijke geest een schema gegeven voor de dieren in niet verduisterde hokken. Naargelang van de kortheid der da gen bij licht tot de totale duur, natuur- en kunstlicht ongeveer 14 uur is en na ’t afnemen der dagen dus na de langste dag wanneer weer het daglicht beneden die gepoem. de uren blijft geleidelijk aan meer uren van bijlicht. Een zeer uitge breide discussie in vraag en ant woord volgde en ook daarbij werd nog veel opgestoken door de aan. wezgen. Voor de voorzitter was er ook zoals hij erkende veel nieuws bij. Veel dank aan de spreker voor het brengen daarvan tegenwoordige weeshuis, dat ge heel uit 1868 dateert, herinneren de s;een boven het zijpoortje en een gevelsteen met twee weeskinderen aan de achterzijde aan het oude gebouw. Gedurende enige eeuwen heeft hét weeshuis een belangrijke sociale taak vervuld, totdat daar, in op andere wijze kon worden voorzien. Waren in het midden van de 19de eeuw 25 wezen opgenomen in 1915 werd het huis door de laat ste wees verlaten. Sindsdien be paalt het weeshuis zijn taak vrij wel uitsluitend tot het beheren van zijn bezittingen. Ter plaatse van het tegenwoor dige weeshuis kende de stad reeds in de middeleeuwen het gasthuis of proveniershuis. Men kon zich in dit gasthuis inkopen om er zijn le vensavond door te brengen. De bewtonefs er van heetten prove niers. Naast het gasthuis stond de Gasthuiskerk, die na de reformatie voor verschillende doeleinden heeft dienst gedaan en in de vorige eeuw werd gesloopt. De slanke toren van de grote kerk die eeuwenlang het silhouet van de stad heeft beheerst was al in 1757 afgebroken. In het midden van de 17de eeuw ontstond de behoefte aan een wees huis. Het stadsbestuur heeft toen in 1655 het initiatief genomen de nude instelling te hervormen en een weeshuis te stichten. Het re glement dat voor de nieuwe in stelling werd vastgesteld, bepaal de dat de toenmalige proveniers tot hun dood in het huis zouden mo gen blijven. In 1690 was de over gangsperiode beëindigd. Een geheel nieuw weeshuis werd opgetrokken voor veertig wezen. Dit gebouw was in de loop van de vorige eeuw zo bouwvallig geworden, dat het moest worden afgebroken. In het De oorzaken, welke tot deze ver anderde situatie hebben geleid zijn van verschillende aard. De ontwik keling van de medische wetenschap pen en de toenemende gezondheids zorg, mede als gevolg van over heidsmaatregelen op dit gebied en zich manifesterende in een sterke verhoging van de levensduur der bevolking, speelt hierbij uiteraard een grote rol. Het aantal wezen verminderde hierdoor in belangrij ke mate. De in vergelijking met de vorige eeuw toegenomen wel vaart, de werking van de sociale verzekeringswetten, de uitbreiding van het aantal pensioenregelingen, de totstandkoming van een algeme ne weduwen- en wezenvoorziening de sterk uitgebreide mogelijkheid om toelagen en beurzen voor voort gezette situdie te ontvangen, zijn alle factoren die, met nog andere omstandigheden, er toe geleid heb ben, dat niet op de wijze als vroe ger een beroep op instellingen van weldadigheid behoeft te worden ge daan om in de behoeften van ach tergebleven wezen te voorzien. III Status van het Stadsburger weeshuis en toezicht. Na de totstandkoming van de wet op het armenwezen van 1854 is het Stadsburgerweeshuis laangeonerkt als een gemeente-instelling van weldadigheid, door de burgerlijke overheid geregeld en bestuurd. In gevolge deze wet werd op 3 sep tember 1867 een reglement vast gesteld. Door de inwerkingtreding van de nieuwe Armenwet van 1912 is in de status van het Stadsburger weeshuis geen verandering geko men. De inrichting bleef gehand haafd als een gemeentelijke instel ling van weldadigheid in de zin van deze wet. Haar bepalingen zijn dus van toepassing zodat de raad van de instelling, van de goedkeuring een re glement dient vast te stellen en ook de instelling kan opheffen der bezittingen kan regelen. Voor helt besluit tot opheffing geldt niet de goedkeuringseis, wel echter voor de regeling van de bestemming van de bezittingen en inkomsten, wel ke van derden zijn verkregen. IV Bezittingen, afkomstig van der den. Het onderzoek naar de vraag in hoever het Stadsburgerweeshuis in de loop der jaren bezittingen van derden heeft verkregen voor het nastreven van zijn doeleinden, heeft het volgend resultaat opgeleverd. Uit een legaat van T. J Sytsema heeft het Stadsburgerweeshuis op 24 oktober 1856 verkregen de rij witte huisjes aan het Skil ten zuid westen van de kerk, thans genum merd Skil 8, 9, 10, 11. Op 22 janua ri 1878 benoemde mej. Engel Ger- bens Kingma, overleden 27 oktober 1882, het weeshuis tot enig erfge naam, na aftrek van een aantal le gaten en onder bezwaring van vruchtgebruik van een drietal per sonen, van welke de weduwe E. Stolk-Raadman thans nog in Dor drecht woonachtig is. Deze erfenis bestaat uit een Spaar bankboekje 2900,obligatiele ning Nederland 1947 (SVa ƒ3100,en Grootboek (3 5700,— Op 21 november 1887 legateerde mej. Eelkje Siebes Haagsma, over leden 1892, aan het weeshuis Groot boek (21/2 ƒ2400,—. Aanwijzingen over andere schen kingen, erfstellingen en legaten werden niet in de administratie aan getroffen.

Kranten in de gemeente Sudwest-Fryslan (Bolswards Nieuwsblad, Sneeker Nieuwsblad en Friso)

Friso nl | 1964 | | pagina 2