ZELF ONTWIKKELEN OP ZOEK NAAR EEN VERDWENEN GASTHUIS (ID H. DOEVENDANS B.V. I i A 'A J fix 'licia/tm A t wÈ HAVENSTRAAT DANKT ONTSTAAN AAN GASTHUIS Fred v. d. Werft ziet wat in „De Takomst" Hue*- gm w' W A NIEUWSBLAD SNEEKER Dinsdag 12 juni 1973 c. SUPERMARKT IN SCHARNEGOUTUM DRUKKERIJ/UITGEVERIJ OPENBARE LEESZAAL J 'X? MgSah F só Kif'* ï.U Pagina 6 een H.H. nez a Paris. een van het ’M A. W. p. dwaze Fran- Singel 11-17 - Telefoon 05150-4233 diende en zoals patroon van de moderne Amerikaan ontbreekt de rust, en de bewegingen en ook het geestelijk bezigzijn met iets kreatiefs. te worden op de juiste 1 kamer (de „doka”). Gedeelte van de vogelvluchtkaart van Sneek door Nicolaas van Geïl- kercken uit het jaar 1616. Onderaan links is nog juist het grootste ge deelte van het kloosterachtige com plex zichtbaar tussen Oude Koe markt en de - toen nog niet bestaan de - Havenstraat. In de uiterste lin ker benedenhoek het oostelijke uit einde van de kapel. Naar de binnen hof leidde vanuit het Grootzand het „haventsje”, dat later werd ge dempt, bestraat en doorgetrokken naar de Wijnkanstraat, die in 1616 evenmin nog bestond, waardoor de Havenstraat in het aanschijn werd geroepen. De betrekkelijke schamel heid van de kapel valt af te leiden uit vergelijking met de voormalige kapel van het Kruisherenklooster, waaraan de Kleine Kerkstraat en de Kruizebroederstraat nog de herinne ring hebben bewaard. op roman; je dat Sneek kent. Of liever gezegd kende, want nu men daar ,dat grote gat heeft gebroken tussen Oude Koe markt en Havenstraat is eensklaps alle charme van dit stadsdeel ver jaagd en zal de aan-„blik” zelfs nog wel erbarmelijker worden als ’t nieuw geschapen „pleintje” straks vol met auto’s zal komen te staan. Of Sneek met deze krasse maatregelen op de lange duur echt gebaat is moet men maar af wachten want werkelijk soe laas zullen de toekomstige twee dozijn nauwelijks aan het gedrang in de bin nenstad kunnen geven. Gesteld al dat de klanten van Fritsma er niet ogen blikkelijk permanent beslag op leg gen! Toch is het binnengrachtje de eerste aanleiding geweest tot het aanleggen van Havenstraat en Wijnkanstraat de laatste was trouwens onmisbaar om de Havenstraat aansluiting te ver schaffen tot de Oude Koemarkt en de Scharnestraat. Maar waartoe diende dan het binnengrachtje, en waarom liep het niet verder dan halverwege de latere Havenstraat? Hierop kun nen de oude vogelvluchtkaarten het antwoord geven. Duidelijk ziet men hierop namelijk dat het „haventsje” dat na demping en overkluizing het se gebruiksaanwijzingen moet u een en ander aanlengen met water. Dat is de z.g. natte partij, waarin dus de be lichte foto door drie baden bewerkt wordt. De tweede eigenlijk eerste partij bestaat uit twee lichtbron nen. VARIA S. L. Achilles en H. Bijleveld: Inlei ding tot de administratieve organisa tie. Als ze ’s ochtends komen; protes ten tegen politieke onderdrukking in de V.S.; A. Bartels: Kanaries; W. A. G. M. Bergmans: Portugal; reisgids; R. van Boven en H. Vos: Het particulie re verzekeringsbedrijf; S. G. F. Bran don: Bijbel, geloof en geschiedenis; L. A. de Bruijn en L. Muilwijk: Stoom turbines; H. Camara: Opvoeding tot vrijheid; handl. actieve geweldloos heid; J. de Ceulaer: Elf twintigers; intervieuws met auteurs; F. Dalle: Japan diagonaal; over de Japanner en zijn cultuur; B. Davies: Bloedig bont; het af slachten van robbebaby’s; F. T. Diemer-Lindeboom: Beëindiging van ongewenste zwangerschap enz.; Dit is Bulgarije; reisgids; J. P. Doedens: Lijst van boeken, die onlangs zijn aangeschaft. Verschijnt gemiddeld 1 x per maand. Door deze lijsten te be waren krijgt u een aangroeiend over zicht van ons nieuwe boekenbezit. In een donkere kamer vindt een druk bezet mens een element, dat hij bijna vergeten was, in ruime mate terug. Dat is de waarde van de tijd. Zelf ontwikkelen vraagt rekenen in sekon- den en minuten. Een klok is heel be langrijk, door het aktief mee helpen in het werkproces. Al zal dat in het begin even een aanpassing vragen, na ehkele keren komt er een weldadige rust over die man of vrouw daar in het donker. Die doka bidt met zijn rustige tempo ’n heilzaam tegenwicht Het is waarschijnlijk niet met cijfers te bewijzen, maar als we Amerikaan se doktoren mogen geloven, dan is het hebben van een donkere kamer een gezonde ontspanning. In het door tijd, tempo en televisie bedreigde levens patroon van de moderne Amerikaan ontbreekt de rust, en de lichaams- Die tekor- ’wijze gekompenseerd door het werk in de donkere De eerste is de lamp in het vergro- tingsapparaat, bestemd om door een negatief heen een lichtstraal te laten vallen op lichtgevoelig papier. De tweede lichtbron bestaat uit één of meer dokalampen, liefst met een geel-groen licht, waardoor u iets kunt zien en het lichtgevoelig papier toch niet wordt verknoeid. Het vergrotingsapparaat vergt een in vestering van tussen de 160,en zeg 300,Hoe kostbaarder, hoe beter uiteraard dat apparaat is en hoe meer praktische hulpmiddelen het bevat. Het hangt er een beetje vanaf, wat u verder allemaal uw doka wilt binnen halen, maar met een bedrag van 100,komt u al een heel eind, ook wat betreft fotopapier en chemica- lin. Zeker in de beginfase adviseren we u rustig te starten. Al doende en plezier krijgend in het doka-werk zult u ontdekken, dat er nog meer moge lijkheden zijn. Met het groeien van de vakkennis groeit ook de behoefte aan meer doka-materiaal. Nu hebben we niet zonder opzet een belangrijk element vergeten. Dat is he ontwikkelen van ’n film tot negatief. U weet, dat de foto, die u met een kamera maakt, onzicht baar wordt vastgelegd op een cellu- loidstrook. Ook die strook moet ont wikkeld worden zodat een negatief ontstaat, waarvan u afdrukken kunt maken. Ook dat is doka-werk en daarover hebben we nog helemaal niet gepraat. INRICHTING Het zal u nu ongetwijfeld interesse ren wat er allemaal voor zo’n doka komt kijken. Dat is vlug gezegd: een kamer die gemakkelijk pikdonker ge maakt kan worden (liefst in de buurt van een kraan) en enkele doka-spul- len. Verduisteren is een werkje, dat u niet te veel soesah moet geven. Kies daarom voor een doka een kamer of ruimte met weinig of geen ramen. Een grote kast is ook ideaal, vooral als u er in kunt staan. Er wordt nogal eens geschreven, dat een badkamer of keu ken ook geschikt is als doka, of zelfs een hoek van een slaapkamer, maar dan moeten zowel u als uw vrouw he lemaal weg zijn van het doka-werk. Want het steeds weer inrichten en op ruimen van een provisorische doka vergt iets extra’s van uw enthousias me, maar de praktijk bewijst op toe nemende schaal, dat het goed en ge makkelijk kan. Een ontwikkelde foto moet worden nagespoeld in schoon lei dingwater, waarin enige stroming moet zitten. Probeer een doka daarom dicht bij een kraan met stromend water aan te leggen. Dat voorkomt heen en weer lopen. Er zal voor ruim zestig mensen werk zijn te vinden in deze nieuwe super markt. Hiervan zal overigens wel de helft uit part-timers bestaan. Aanvan kelijk wilde het concern een vestiging hebben in Sneek. Toen evenwel geen geschikte panden in deze stad te vin den waren, heeft men noodgedwongen moeten uitzien naar andere mogelijk heden. De nieuwe winkel wordt opge zet ongeveer vergelijkbaar met de ves tiging in Bedum. Een grote super markt in een naar verhouding kleine plaats. Hiermee heeft Fred van der Werff in Friesland zijn vestigingen tot een totaal van vijf uitgebreid. braak van de oude Ulo-school is de ene zijgevel thans geheel vrij komen te staan en kan men daar nog net binnenplaatsje ontdekken van waaruit het voormalige zusterhuis grotendeels het daglicht moest betrekken. Op de ze oude situatie wijst tevens het drietal glas-in-lood-vensters, met neo-go- tische spitsbogen afgedekt, op de tweede verdieping. Het moet daar voor heen wel een vrij schemerige bedoening zijn geweest en bepaald royaal was de huisvesting, dunkt ons, allerminst. In tweede aanleg waren deze „haven- tsjes” onmisbaar voor de afwatering en het afvoeren van wat men verder maar kwijt moest zodat het in feite tevens open riolen waren. Vele van de ze „haventsjes” werden in de vorige e'euw dan ook overkluisd, niet ge dempt, teneinde hun bestaan als riole- ringstelsel voort te zetten. Als zodanig doen deze overkluisde binnengrachtjes zelfs heden ten dage nog merendeels dienst! Voor het overige zij over de Havenstraat nog opgemerkt dat deze als zodanig op de vogelvluchtkaarten van dfe stad Sneek uit de 16de en 17de eeuw nog niet voorkomt, en uitslui tend als ’n grachtje, wat het zuide lijke deel van het tegenwoordige straatje betreft, te herkennen valt. Dit geldt bovendien de Wijnkanstraat, de verbinding tussen Scharnesteng of Scharnestraat en Oude Koemarkt! Laatstgenoemde straat is dus eerst naderhand geheel, en de Havenstraat voor een deel, aangelegd na afbraak van enkele huizen en het naasten van tuingrond. Toen beide straatjes er één keer waren raakten deze natuur lijk snel volgebouwd, al bleef de be bouwing vrij armelijk en beperkt tot pakhuisjes of eenkamferwoninkjes. U kent die mooie advertenties en reklamespots over de bewegings- arme westerse mens, maar vetar me margarine kan nooit op tegen meer lichaamsbeweging en dat is het waar u al werkend in de doka royaal aan toe komt. Een man in een doka zit zelden. Hij staat of loopt. Die beweging in kombinatie met het ontbreken van haast maakt de donkere kamer tot een soort geestelijk trimbad, waar die half- verzadigde vetzuren nog meer ef- fekt gaan krijgen. De doka is geloof die Amerikaan se artsen een medicijn voor men sen, die gepangen zitten in de span ning van een druk bestaan. Dat ontwikkelen van de belichte film tot negatief is geen moeilijk werk, want wat er moet gebeuren staat dui delijk aangegeven op de verpakking. Het is echter wel riskant werk, waar u zeker in de aanvang teleurstellingen mee kunt krijgen. Dat zou niet erg zijn, maar het nare van negtaieven is, dat er van elk maar één bestaat. Als u een foto-afdruk verknoeit, dan is dat geen probleem. U houdt immers altijd nog het negatief over? Als u een negatief door een te koud of te lang of te sterk bad verknoeit, dan hebt u niets meer. Daarom: die ne- gatief-ontwikkeling kunt u beter voor lopig vergeten. Uw fotohandelaar ver telt u verder graag over de doka- techniek. Er is nóg een informatie bron: de Stichting Amateurfotografie heeft een gratis minikursus samenge steld met als titel „De donkere ka- voor wie zijn foto’s zelf wil afwerken. En die kursus ligt voor u klaar (adres: Singel 32, Amsterdam, tele foon 020-62864), Aan de andere kant deed het geheel natuurlijk wel romantisch aan, daar aan de verscholen Havenstraat fei telijk het meest schilderachtige straat- Een donkere kamer installeren is niet duur, ook als u direkt al een vergro tingsapparaat aanschaft. U begint met drie schalen om in te ontwikke len, drie bruine flessen om de vloei stoffen in te bewaren, twee papiertan- getjes en een bepaalde hoeveelheid ontwikkelaar, spul voor het stopbad en tot slot fixeerzout, alles in poeder- vorm of vloeibaar. Volgens de diver- Terloops herinneren wij er onze le zers, voorzover nodig, nog even aan dat de Havenstraat haar naam ont leende aan het „haventsje” dat men er eenmaal vond. In het Sne- ker spraakgebruik verstond men on der „haventsjes” smalle grachtjes of slootjes, die kris kras de binnen stad doorliepen en van de hoofdwa teren als Grootzand, Kleinzand, Suupmarkt aftakten.Zij dienden in de eerste plaats tot het aan- en afvoe ren van allerhande goederen, levens middelen, brandstoffen etcetera naar kelders, pakhuizen of zolders in een tijd, dat verreweg het meeste trans port binnen Sneek over het water ge schiedde met behulp van pramen, schuiten of roeibootjes. ROMANS J. Berghmans: Vader, waarnaar stre ven wij?; psychologische roman; W. Bergman: Heeft de regen een vader?; prot. chr. roman; N. Bogner: Het Madonna complex; J. Brunner: Pa ria’s van het paradijs; science-fiction- verhaal, W. S. Burroughs: Naakte lunch; roman over een druggebruiker; H. Calin, Zes dagen naar Suex; oor logsroman; S. J. Carmiggelt: Mijn moeder had gelijk; hum. novellen; A. Cavanaugh: Dromend van geluk; fa milieroman; P. Cheyney: Duister du et; spionageroman; A. M. C. Christie: Moord in Mesopotamië; detective; idem: Poirot speelt bridge; detective verhaal; A. J. Cronin: Betoverende sneeuw; thriller; A. Davidson: Veld slag der vrouwen; science-fictionro- man; V. Depauw: Moord op de M.U.T.humoristische Dörfler: Het lampje van de maagd; hist, streekroman; D. cis: Jockey zonder vergunning; detec- tive-verhaal; G. Garcia Markuez: Hon derd jaar eenzaamheid; familiero man; S. Greup-Roldanus: De muren in de straat der weduwen; historische roman; J. de Hartog: De kinderen van het licht; historische roman; J. Hartridge: Barst in de hemel; scien- ce-fictionroman; R. A. Heinlein: De mocraten 2100; science fictionroman: P. Koeck, De binnenlandse vijand; so ciale roman; B. A. Koning: Lange Jan; streekroman; H. Kuik: O jon gens jongens, wat een gepiep; novelle; F. Kuiper-Gründemann: Uit de (b)en- gëlenbak; kindernovellen; G. de Lille: Dames en heren; novellen A. Maclean De zwarte kruisvaarder; spionagever haal; M. McCarthy: Vogels van Amerika; psychologische roman; R. Maugham: Het compromis; Omnibus drie romans uit de wereld der chi rurgen; Jean. Plaidy: Elisabeth R; historische roman; H. Plomp: De on dertrouw; een somber herenboek; psy chologische roman; S. Prakken: En de kermis gaat door; prot. chr. roman: Ellery Queen: Horen, zien en zwijgen; detective-verhaal; Ph. Roth: Tricky Dixon en zijn vrienden; politieke ro man; M. van ’t Sant: Vrouwen om Vic tor; C. Schouwenaars: De seizoenen; psychologische roman; N. Schutte- vaer-Vel thuis: Mariska; familiero man; A. Solzjenitsyn: Eén dag van Ivan Denisovitsj; in een Russisch strafkamp; E. Speelman: En toen kwam het water; streekroman; D. Torr In het net der chantage; detective verhaal; A. E. van Vogt: Tijd van leven; science-fictionverhaal. FRIESE ROMANS P. Terpstra: De dei is forroun; ro man over het leven van Gijsbert Ja- piks. Vrijdag heeft de Groningse makelaar de heer P. Bakker, de voormalige zui velfabriek „De Takomst” te Scharne- goutum gekocht. Een en ander was in opdracht van de heer F. v. d. Werff directeur van de Van der Werff Su permarkten b.v. uit Leeuwarden. Het provisionele bod op het hele complex van 151.556,werd verhoogd tot 174.500,Er hadden zich drie ge gadigden voor de verkoping ingeschre ven. Hierdoor ging het eerste bod liefst 78 keer omhoog. Het is de be doeling dat in het nieuwe pand supermarkt ondergebracht wordt. beloop bleef bepalen van de daarover heen aangelegde Havenstraat, vanuit het Grootzand leidde naar een vrij uitgestrekt gebouwencomplex, dat rondom een trapeziumvormige bin nenhof was gegroepeerd. De oostelij ke wand van de binnenhof bepaalt thans nog het beloop van een deel der Havenstraat, de noordelijke de lig ging van het pand dat later plaats moest maken voor de oude Ulo-school, de westelijke de Oude Koemarkt en de zuidelijke ten naaste bij het steeg je of straatje tussen Oude Koemarkt, Havenstraat en Grootzand. Ten naas te bij, want blijkens de oude vogel vluchtkaarten was dit straatje voor heen minstens driemaal zo breed als thans. Rome; reisgids; idem: Franse Rivie ra, Camargue, Languedoc; reisgids; idem: Griekenland; reisgids; idem: Dit is Bulgarije; reisgids; J. K. Dijk stra: Op ’t aljemiet; verzameling Fries idioom; H. M. Enomiya Lassal le: Zen-meditatie; ontmoeting tussen Zen en Christendom; C. M. Geerars: Onderwijsvernieuwing; Gezin, kommu- ne en maatschappij; Gezinsvorming; voordrachten van 3 predikanten en 2 artsen; J. J. C. de Goede e.a.: Onze le vensmiddelen; J. de Haan en J. Huis man; Ferstekeningen; friese gedich ten; E. M. Hooykaas: New York; reisgids; J. Jepsen: Gelijkheid voor de wet; L. de Jong: Het koninkrijk der Nederlanden in de 2e Wereldoorlog; dl. 4 le- en 2 e helft; F. Kahn: Het leven van de mens; 3 dln; handb. over het menselijk lichaam; J. A. Kalma: Dit wienen ek Friezen; dl. 4; J. A. Kleyn: Wat is video?; C. van de Koppel e.a.: Monotheïsme; de Kreuk: Kamperen; dl. 1. De tent; H. J. Langeveld: Beknopte theore tische pedagogiek; C. van der Linde e.a.: Fiscaal beleid in groeiende be drijven; Natuurkunde; eenvoudige in leiding; N. J. M. Nelissen: Grondbe ginselen van de sociale ecologie; De Oesdrip; Theun de Vries nummer; Th. Olof: Melomedicon; filosofietjes over muziek; Onder de luifel; kam- peertechnisch handboek; H. P. A. Os kamp: Ierland; reisgids; Persconcen tratie; probleem en alternatief vanuit marxistisch-socialistisch standpunt M. Pines: Kinderen kunnen méér; onderwijs aan babys en kleuters; M. Pinnoy: Albert Camus; Psycholoog; opleiding en beroepsmogelijkheden; Rome en omgeving; reisgids; G. van Schaick Zillesen: Praktische wenken voor bootonderhoud; H. Schmitz: Visuele verkoop; etaleren en plak- kaatschrijven; F. Schregel-Onstein: U droomt niet voor niets; A. Seifert: Tuinieren zonder gif; Seksualiteit en gezin in de laatkapitalistische samen leving; E. M. Schlatmann: Keuzevak- kengids MAVO; H. L. M. Smits: Mens en medemens; grondbeginselen van agogiek; G. Stellingwerf: Workum op weg naar het heden; Sterregids 1973; L. J. Stone en J. Church: Beknopte ontwikkelingspsychologie; J. G. Stolte: Dordogne, Auvergne; reisgids; G. Stüvermann: Foto’s met de reflexca mera; S. P. Timoshenko e.a.: Tech nische mechanica; De Toekomst, op zicht; verwachtingen v. d. Nederlan der voor de periode 1970-1980; C. F. van Veen: Drie eeuwen Noord-Neder- landse kinderprenten; Verder leren; wegwijzer voor voortgezet onderwijs; Jacq Firmin. Vogelaar: Kunst als kri tiek; voorbeelden van materialistische kunstopvatting; P. Walma van der Molen-Meindersma: Sardinië; reis gids; idem: Corsica; reisgids; J. Weis- gerber: Proefvlucht in de romanruim te; Werken aan de samenleving; J. van de Wetering: De lege spiegel; ervaringen in een Zen-klooster; B. A. Wille Azn. e.a.: Recht op rechtsbij stand; A. J. Wilmink: Begeleiding van schoolkind en school; Wijkraden; een onderzoek naar binnengemeentelijke territoriale decentralisatie; A. Zeiler: De groene revolutie; boerenbedrog in de Europese politiek. De eerste keer schreven wij over het gebouwencomplex, ingesloten door het garagebedrijf van de heer Fritsma aan de Oude Koemarkt enerzijds, de Havenstraat anderzijds en eenmaal betrokken door de zusters van het St. Benifatiushuis met de door hen beheerde naaischool en meisjesschool, eer deze stichting verhuisde naar het nieuwe onderkomen aan de Leeu- warderweg. Het oude schoolcomplex was aan alle kanten door belendende panden ingeklemd en slechts toegankelijk vanuit de Havenstraat. Door af- De bebouwing rond het trapezium vormige plein zelfs nu is deze ruim te nog wel te herkennen, ofschoon de oude opstallen alle verdwenen zijn was ongelijk van karakter en maakte gront naar de Oude Koemarkt. Aan het zoëven genoemde, eertijds veel bredere straatje, verrees echter afzonderlijk geplaatst bouwwerk, dat haaks op de gebouwen langs de Oude Koemarkt was gericht en kennelijk als kapel of kerkje dienst had gedaan. Blijkens het oudste kadastrale minuut- plan van Sneek uit circa 1830 stond het oude, kloosterachtige complex in genoemd jaar grotendeels nog over eind, al was de ruimte aan de zuid zijde van de kapel bijna geheel volge bouwd met kleinere huizen sinds de tijd, verstreken na het vervaardigen der vogelvluchtkaarten, derhalve sinds omstreeks het midden van de 17de eeuw. Thans wordt de grond, eenmaal bezet met de westelijke vleugel van het kloosterachtige complex, voor een belangrijk gedeelte in beslag genomen door een vrij imposant bouwwerk, da terende uit het midden van de vorige eeuw en thans in gebruik bij de Open bare school voor Moeilijk Lerende Kinderen. BUITENLANDSE ROMANS C. Audrix et Ch. Fontugne: Nic et Nick; C. Richardson et M. M. Lord: Salut, les jeunes; A. M. Topping: Ve- Daarvóór diende het als Huis houdschool en daarvoor als „Arm huis”, zoals het in de wandeling werd genoemd. Het speelterrein ach ter de school komt in grote trekken overeen met de „kloosterhof”, afge- beeld op de oude stadsplattegronden en de vraag rijst welke bestemming het geheel toch wel kan hebben beze ten? Het oorspronkelijke gebruik van het tegenwoordige schoolgebouw ter plaatse wijst al in de richting, waar in wij het moeten zoeken maar daar over de volgende keer! fe ipj

Kranten in de gemeente Sudwest-Fryslan (Bolswards Nieuwsblad, Sneeker Nieuwsblad en Friso)

Sneeker Nieuwsblad nl | 1973 | | pagina 6